+3531 6313822 nationalich@chg.gov.ie

Oidhreacht ar Snámh

Láthair Ar fud uiscebhealaí intíre na hÉireann
Catagóirí Eolas agus cleachtais a bhaineann leis an dúlra agus leis an domhan
Traidisiúin bhéil agus nathanna cainte, lena n-áirítear teanga
Ceardaíocht thraidisiúnta
Eochairfhocail Bádóireacht, snámh-oidhreacht, ceardaíocht
Eagraíocht Teagmhála Uiscebhealaí Éireann

Saintréith a bhaineann le snámh-oidhreacht na hÉireann is ea an ‘caidreamh beo’ ar leith atá idir pobal na n-úsáideoirí agus pobail na n-uiscebhealaí agus na báid oidhreachta thraidisiúnta a bhí athchóirithe, curtha in oiriúint agus /nó caomhnaithe. Tá an caidreamh seo bunaithe ar bhunchloch láidir de thraidisiúin, d’eolas agus de scileanna.

Bíonn na scileanna traidisiúnta seo á roinnt ag úinéirí na mbád leis an bpobal i gcoitinne agus in imeachtaí for-rochtana. Mar gheall air sin, bíonn níos mó eolais ag daoine faoin tsnámh-oidhreacht, faoi na báid oidhreachta agus a stair, agus bíonn an pobal ag plé ar bhealach dearfach leis an oidhreacht chultúrtha.

Faisnéis chúlra

Teastaíonn cothabháil agus athchóiriú ó go leor de na báid oidhreachta thraidisiúnta, mar shampla na báirsí ón gCanáil Mhór agus ón gCanáil Ríoga. Caomhnaítear an t-eolas agus an scil a bhaineann leis an obair sin laistigh den phobal bádóireachta. Roinntear é ar bhaill nua agus cuirtear iad ar aghaidh ó ghlúin go glúin. D’éirigh le go leor de na húinéirí bád atá ann faoi láthair an grá seo don tsnámh-oidhreacht a spreagadh ina gclann agus ina ngarchlann féin.

Cleachtas agus cleachtóirí

Cuimsíonn an tsnámh-oidhreacht traidisiúin atá tagtha anuas chugainn le hoidhreacht ón am a caitheadh (scileanna traidisiúnta atá riachtanach chun na soithí a chothabháil), cleachtais chomhaimseartha faoin tuath agus i gceantair uirbeacha a nglacann grúpaí éagsúla páirt iontu. Orthu seo tá an Fhéile bhliantúil Walk with the Big Boats, a chothaíonn muintearas idir na pobail a mhaireann ar an talamh feadh na mbealaí uisce ar a mbíonn muid ag seoladh agus na bádóirí a bhíonn ag seoladh ar na huiscebhealaí ina mbáid oidhreachta.

D’fhorbair Cumann na mBád Oidhreachta, Cumann Uiscebhealaí Intíre na hÉireann agus Uiscebhealaí Éireann raon tionscnamh chun oidhreacht bheo chuimsitheach a dhéanamh as an tSnámh-oidhreacht. Déantar é seo trí imeachtaí bliantúla ar nós slógaí HBA agus IWAI leis na pobail ar fud na n-uiscebhealaí. Cabhraíonn imeachtaí a reáchtálann na heagraíochtaí seo leis an gcuimsiú sóisialta ar fud na n-uiscebhealaí intíre agus spreagtar na mothúcháin a bhaineann leis an bhféiniúlacht agus leis an oidhreacht chomhroinnte rud a chiallaíonn go mbraitheann daoine aonair go bhfuil baint acu leis an tsochaí i gcoitinne. Tá tionscnaimh ar siúl ina roinntear eolas amhail athchóiriú an 45M (ceann de na Báirsí M deireanacha a tháinig slán). Comhoibriú atá anseo idir an HBA, Uiscebhealaí Éireann agus an Chomhairle Oidhreachta.

Téann an plé seo leis na pobail ar na huiscebhealaí go mór chun tairbhe don tsnámh-oidhreacht agus táthar ag brath orthu sin a bhfuil eolas acu mar gheall ar na traidisiúin, na scileanna agus na nósanna an t-eolas seo a roinnt leis an gcuid eile den phobal acu féin, é a scaipeadh ó ghlúin go glúin, nó a thabhairt do phobail eile. Is bunphrionsabal é seo den obair for-rochtana agus den chomhroinnt eolais a bhíonn ar siúl ag an HBA, ag IWAI agus ag Uiscebhealaí Éireann.

Toisc go mbíonn na gníomhaíochtaí á leabú sna pobail a mhaireann feadh na n-uiscebhealaí ar fud Oileán na hÉireann, tuigeann na pobail, na grúpaí agus na daoine aonair a bhíonn á cruthú, á spreagadh agus á cur ar aghaidh gur gné ar leith den oidhreacht í an tSnámh-oidhreacht.

Forbairt, scaipeadh agus cosaint

Forbairt: Is iad na grúpaí bádóireachta amhail HBA, IWAI, Meitheal Mara, AK Ilen agus Seo Sionna a dhéanann an tsnámh-oidhreacht a fhorbairt. Déantar é seo trí fhéilte, léachtaí a chuireann leis an bhfeasacht, agus ceardlanna praiticiúla. Tá ról tábhachtach ag na Gníomhaireachtaí Stáit amhail Uiscebhealaí Éireann, na húdaráis áitiúla, an Chomhairle Oidhreachta agus cuideachtaí LEADER a thugann cúnamh deontais agus tacaíochtaí oibríochtúla.

Coinnítear an t-eolas agus an scil a bhaineann leis na soithí a chothabháil agus a bhainistiú laistigh den phobal bádóireachta agus roinntear é le baill nua, chomh maith le go mbíonn sé tugtha ó ghlúin go glúin. Anuas air sin cinntíonn na comhpháirtíochtaí atá bunaithe le heagraíochtaí dála Uiscebhealaí Éireann go gcoinnítear cuntas ar an tSnámh-oidhreacht agus ar na cleachtais a bhaineann léi agus go mbeidh siad ar fáil don ghlúin seo agus do na glúnta atá le teacht.

I measc na samplaí sonracha tá:

  1. Na deacrachtaí a bhaineann le báirse atá thart ar 70 tonna a bhainistiú le hobair rópaí.
  2. An t-eolas a theastaíonn lena chinntiú go mbíonn báirsí athchóirithe ar bhealach atá tuisceanach agus cuí. Áirítear leis seo na coda atá seamaithe a dheisiú ar aon dul leis an gcaoi a raibh siad i dtosach, sa chaoi go mbíonn an chuma a bhí ar an soitheach agus dearadh na gcabhlach fanta slán agus iad beacht ó thaobh na staire de. Tá na scileanna a bhaineann leis an obair seo ag grúpaí ar nós an HBA agus cuirtear ar aghaidh iad ó úinéir go húinéir le linn na ngnáthoibríochtaí cothabhála agus nuair a bhíonn athchóirithe nua ar bun.
  3. Innill Bolinder a úsáid agus a dheisiú. Níl aon lámhleabhar ann don inneall stairiúil seo agus tá an t-eolas ar fad le fáil i gcuimhne an phobail bádóireachta.
  4. Ceardaíocht bharántúil i gcás fiondair i.e. ionsáiteáin adhmaid taobh amuigh den chruach ar na spriongaí, mar a bhíodh go traidisiúnta.

Déantar an t-eolas seo a mhalartú trí úsáid a bhaint as oiliúint idir phiaraí agus as uasoiliúint phobalbhunaithe

Féachann Uiscebhealaí Éireann, trína Phlean Oidhreachta 2016-2020, leis an tSnámh-oidhreacht a chlárú, a chaomhnú, a chur chun cinn agus a chosaint ar na modhanna seo a leanas:

  • Caomhnaítear na traidisiúin/na gníomhaíochtaí/na cleachtais trí dhaoine a chur ar an eolas ionas gur féidir na pobail a cheangal arís leis an oidhreacht áitiúil atá ina hábhar spéise. Tacaímid leis seo trínár Scéim Deontas Pobail sa chaoi is gur féidir é seo a dhéanamh i measc an ghnáthphobail.
  • Tá sé riachtanach go gcuirfí tacaíochtaí ar fáil leis an earnáil phobail agus dheonach a spreagadh.
  • D’fhorbair Uiscebhealaí Éireann agus Cumann na mBád Oidhreachta Clár ar leith dírithe ar an Stair Béil agus Logainmneacha a bhailiú, toisc go gcabhraíonn siad seo le coincheap na snámh-oidhreachta. Bailíodh agus coimeádadh an stair seo i bhfoilseacháin ar nós Fine Lines – Clear Water and Cool Metal – Clear Water. Chomh maith le stair na mbád á chlárú tá clárú déanta freisin ar na daoine aonair a d’oibrigh ar na soithí seo nuair a bhí siad ina mbáirsí oibre, agus tá an t-eolas coinnithe slán don ghlúin seo agus do na glúnta atá le teacht.
  • • Bhuaigh ár Suirbhé ar na Báid Oidhreachta Thraidisiúnta an duais Gradam Caomhnóra Chomhdháil Chanálacha an Domhain in 2016. Ní hamháin go ndearna sé seo doiciméadú ar gach soitheach oidhreachta atá ar na huiscebhealaí móra i bPoblacht na hÉireann, ach rinne sé cur síos freisin ar thógálaithe bád, ar théarmaíocht na bádóireachta agus an dea-chleachtas idirnáisiúnta mar a bhaineann leis an tsnámh-oidhreacht. Rinneadh dul chun cinn air seo in 2017 agus arís in 2019 agus dá bharr sin beidh suirbhé déanta ar ár n-uiscebhealaí ar fad.

Eagraíocht Teagmhála

Uiscebhealaí Éireann

Eagraíocht Teagmhála

Cumann na mBád Oidhreachta

Cumann Uiscebhealaí Intíre na hÉireann

Meitheal Mara

Darina & John Tully, Suirbhéanna ar Bháid Thraidisiúnta, Uiscebhealaí Éireann

Row the Erne